ШҚО ТЖД жабдықталған жағажайлар тізімін ұсынды
Шомылу маусымы Шығыс Қазақстан облысында 1 маусымда басталады. Бірақ демалу үшін жағажайға барғанда, сақ болған жөн. ШҚО ТЖД ақпаратына сәйкес, өткен жылы облыстың су айдындарында жеті адам суға батып кеткен. Нептунның қанды қолынан 14 адам құтқарылды, оның екеуі — бала. Департамент құтқарушыларының айтуынша, судағы барлық қайғылы жағдайлар шомылуға жабдықталмаған жерлерде орын алған екен.
Ұзақ даярлық
— Негізінен жазатайым оқиғалар демалушылардың жағажайды дұрыс таңдамауы себебінен болады: ондай жерлер арнайы жабдықталмаған, әрі қауіпті суасты құйындылары бар, — деп растады ШҚО ТЖД баспасөз хатшысы Марина Лискова. — Көбінесе қайғылы факторлар алкогольдік ішімдіктерді ішу, демалушылардың өз мүмкіндіктерін асыра бағалауынан болып жатады. Біреу өзін жақсы жүзеді деп санап, қалтқылардан алыс жүзіп кетеді де, нәтижесінде орны толмас оқиғалар болып жатады. Әрине, балаларды су нысандарының жанында қараусыз қалдыруға болмайды. Жабдықталған жағажай әрқашан төтенше жағдайда біреулердің көмекке келетіндігінің кепілі болып табылады.
Әр түрлі қызметтердің мамандары бірнеше ай ішінде шомылу маусымына дайындалуда.
— Шомылу маусымынан қауіпсіз өту үшін, — дейді ШҚО табиғи ресурстар және табиғатты пайдалануды реттеу басқармасы басшысының орынбасары Еламан Мұхтарханов, — ҚР Су кодексінің 94-бабына, сондай-ақ "Су айдындарындағы қауіпсіздік қағидаларын бекіту туралы" ҚР ішкі істер министрінің 2015 жылғы 19 қаңтардағы № 34 бұйрығының 7.1 және 11-тармақтарына сәйкес ШҚО Табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы 2021 жылғы 20 сәуірде облыстық әкімдіктің "Шығыс Қазақстан облысының су объектілері мен су шаруашылығы құрылыстарында жаппай демалу, туризм және спорт үшін орындар белгілеу туралы" № 124 қаулысын қабылдады. ҚР Президентінің Жарлығына сәйкес, 2022 жылғы 8 маусымда әкімшілік орталығы Семейде орналасқан Абай облысы құрылды. Осыған байланысты біздің басқарма қалалар мен аудандар әкімдіктерінің ұсыныстары негізінде осы қаулыға өзгерістер енгізді.
Қазіргі уақытта, Еламан Әнуарбекұлының айтуынша, су заңнамасына сәйкес, осы нормативтік-құқықтық актіні (НҚА) әзірлеу кезінде қоршаған ортаны қорғау, халықтың санитарлық-эпидемиологиялық саламаттылығы саласындағы уәкілетті мемлекеттік органдармен бассейндік инспекциялармен барлық қажетті келісімдер өтіп үлгерді. Қазір қаулы ШҚО Әділет департаментінің келісімінде.
— Ұсынылған НҚА-да Шығыс Қазақстан облысының алты қаласы мен аудандарында орналасқан 16 су нысанында жаппай демалу, туризм және спорт үшін 21 орын анықталды, — деп толықтырды Еламан Мұхтарханов.
Оның ақпараты бойынша, қаулы қабылданғаннан кейін тиісті аудандар мен қалалардың әкімдіктері жүзу маусымы кезеңінде азаматтардың жаппай демалуына пайдаланылатын барлық жағажайларды жүзу аймақтары деп аталатын жерлермен қоршайды. Ол үшін қалтқылар мен арқандар қолданылады.
Су астының қауіпті жерлері
Марина Лискованың айтуынша, Шығыс Қазақстанда шомылуға рұқсат етілген учаскелерде 120 демалыс базасы орналасқан. Шомылу маусымына дайындық кезінде су қоймаларының түбін ТЖД құтқарушылары тексереді.
— Жағажайға иелік ететін кәсіпорынның меншік нысанына қарамастан, біз жағажайларды зерттеу жұмыстарын тегін орындаймыз, — деп нақтылады ведомствоның баспасөз хатшысы. — Ол үшін ұйым бізге жазбаша өтініш жіберуі керек. Сондай-ақ, су нысандарын тексеруді осы жұмыс түрлеріне және сүңгуір жабдықтарына рұқсаты бар жеке мамандандырылған компаниялар ақылы түрде жүргізе алады.
Жаздың басталуымен ШҚО ТЖД құтқарушылары азаматтарды жазатайым оқиғалардан қорғау үшін су айдындарында ауқымды алдын алу жұмыстарын жүргізуде.
— Бұқтырма су қоймасында демалушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша патрульдеу үшін мобильді бекеттер жұмыс істейтін болады. Жылжымалы бекеттер Өскемен аумағына, Сарыбел және Күршім ауылдары ауданындағы су айдындарына қызмет көрсетеді. Бұқтырма су қоймасында Көгілдір бұғаз кентінде, Меновновский көлдерінде, "Самал" жағажайларында және ҚММ-де құтқару бөлімшелері бар, — деп атап өтті Марина Лискова.
Шомылуға тыйым салынған учаскелерде арнайы белгілер орнатылған. Сарапшылар мұндай жерлерде, әдетте, күшті ағым бар екенін, түбін сүңгуірлер тексермейтінін түсіндіреді. Сондықтан мұнда шұңқырлар, құйындар, үлкен тереңдіктегі түбіндегі жартастар, тастар, металл арматура болуы мүмкін. Олар адамдардың денсаулығына қауіп төндіреді және олардың өліміне әкелуі мүмкін.
Шығыс Қазақстанда шомылуға тыйым салынған, ішуге, мал суаруға, тұрмыстық қажеттіліктерге су алуға болмайтын168 орын бар. 47 жерде шағын көлемді кемелерде және басқа да жүзу құралдарында жүруге тыйым салынады.
— ШҚО ТЖД мамандары демалушыларды тыйым салатын белгілерге назар аударуға және қауіпсіздік мақсатында суға түсу үшін арнайы бөлінген орындарға ғана баруға шақырады, — деп қорытындылады Марина Лискова.
ШҚО ТЖД құтқарушылары жаз бойы жергілікті су айдындарын күзететін болады.
Шомылуға рұқсат етілген орындар
Өскемен қаласы: 1. Меновное көлі - Жағажай Сол жағалау кешені, 2. Ертіс өзені - "Самал" жағажайы
Алтай ауданы: Бұқтырма су қоймасы, Прибрежный және Жаңа Бұқтырма кенттерінде.
Катонқарағай ауданы: Бұқтырма су қоймасы, Ново-Хайрузовка ауылдық округінде, Приморское ауылында және Үлкен Нарын ауылдық округінде, Свинчатка ауылында
Самар ауданы: Сарыбел ауылдық округіндегі Бұқтырма су қоймасы, Құлынжон ауылында, Ұлан ауданы Бұқтырма су қоймасы, Тарғын ауылдық округінде, Манат ауылына, Тайнты өзеніндегі су қоймасы, Тарғын ауылдық округінде, Төменгі Тайынты ауылына және Асубұлақ кентіне, Шыбындыкөл көлі - Тарғын ауылдық округінде, Жоғарғы Тайынты ауылында, Сібе көлдері (Садыркөл көлі) Бозанбай ауылдық округінде, Алғабас ауылы, Бозанбай ауылдық округіндегі Сібе көлдері (Төрткара көлі), Алғабас ауылында, Бозанбай ауылдық округіндегі Сібе көлдері (Шалқар көлі), Алғабас ауылында, Бозанбай ауылдық округіндегі Сибин көлдері (Қоржынкөл көлі), Алғабас ауылы, Гагарино ауылындағы Таврия ауылдық округіндегі Дубығалы көлі (Окуньки).
Риддер қаласы: Риддер қ. Журавлиха өзені, "Айлақ" ауданы, Лениногор көшесі
Самар ауданы: Бұқтырма су қоймасы-Құлынжон ауылдық округі, Көкжыра ауылынан 8 шақырымдағы "Ескі жағажай" учаскесі, Сарыбел ауылдық округі, Сарыбел ауылының маңындағы шығанақ жанында, Миролюбовка ауылдық округі, "Қосалқы станция" учаскесі, Құлынжон ауылдық округі, Құлынжон ауылы, Құлынжон өткелінің ескі паром айлағы ауданында, Сарыбел ауылдық округі, Новостройка ауылындағы ескі пирс ауданында.
Шомылуға тыйым салынған орындар:
Өскемен қаласы: Колос, Орал, Сол жағалау, ГЭС саяжай қоғамдары ауданында, Д. Серікбаев атындағы ШҚТУ ауданында., Самар тас жолы ауданында, Лесхоз кенті, ҚММ, Бабкина диірмені шағын ауданы.
Риддер қаласы: Тихая өзені, 1-ші ауданның бөгетінен төмен, Үлба өзені-Ульбастрой а. көпірінің ауданы, Ульбастрой а., Ульбастрой а. т/ж көпірінің ауданы, Быструха өзені, Алтай және Филипповская көшелерінің бойындағы көпір ауданы, айлақ ауданы, Быструха және Журавлиха өзендерінің түйісу ауданы, Шаравка өзені Гравиемойка ауданы
Алтай ауданы: Бұқтырма өзені, Малеевка ауылдық округінің Бұқтырма көпірі ауданында, Быково ауылы, Т/Ж көпір ауданындағы Тұрғысын ауылдық округі, Парыгино ауылдық округі, Чапаев ауылдық округі, Хамир өзені – Путинцево ауылы, Алтай қаласының бұрынғы Зырян кенішінің карьері, Жаңа Бұқтырма кентінің ура Культ сарайы ауданындағы су айдыны, саяжайдағы шұңқыр Алтай қаласының оңтүстік бөлігі ауданында, Березовка өзені Соловьев ауылдық округі, Крестовка өзені Чапаев ауылдық округі, Копан тоғаны, Октябрьский кенті, Тұрғысын өзені Парыгино ауылдық округі теміржол көпірі ауданында, Парыгино ауылындағы "СәулетЛТД" ЖШС Карьер ауданындағы қазаншұңқыр,
Глубокое ауданы: Предгорное ауылындағы паром өткелі ауданындағы Ертіс өзені, Уварово және Прапорщиково ауылдарында, Үлбі өзені-Тарханка ауылында, Каменный карьер, Черемшанка, Алтай ауданына қарай шығатын Гидротехникалық құрылыс, Кіші Үлбі өзені-Таулы Үлбі ауылы, Жаңа Ульбинка, Малоубинка өзені-Быструха, Малоубинка ауылдарында, Бражинский өзеніндегі су қоймасы – Попытное поле ауылы, Бобровка өзеніндегі тоған, Бобровка ауылы, Маховка өзеніндегі тоған, Солнечное ауылындағы тоған, Белокаменка ауылынан 2 км қашықтықта, Алтай кентіндегі Красноярка өзеніндегі қойма, Веселовка өзеніндегі тоған. Веселовка, Глубокое кентіндегі бұрынғы жағажай ауданындағы Ертіс өзенінің арнасы, Кожохово ауылындағы №1 Демидовка өзеніндегі су қоймасы, Кожохово ауылындағы № 2 Демидовка өзеніндегі су қоймасы, Веселое ауылындағы Крутиха өзеніндегі тоған, Ушаново ауылындағы су қоймасы, Алтай ауданына шығатын гидротехникалық құрылым, Секисовка өзеніндегі су қоймасы, Секисовка ауылында, № 1 тоған Секисовка ауылындағы шіркеу, Секисовка ауылындағы шіркеу өзеніндегі №2 тоған, Белоусовка ауылындағы Глубочанка өзеніндегі су қоймасы
Зайсан ауданы: Зайсан қаласындағы Үйдене су қоймасы, Зайсан қаласындағы шағын бөгет., Кенсай ауылдық округіндегі шағын бөгет
Катонқарағай ауданы: Приморское және Свинчатка ауылдарындағы Бұқтырма су қоймасы, Бұқтырма өзені – Берел, Жамбыл, Еңбек, Жаңа Үлгі, Барлык, Коробиха, Сенное ауылдарында, Нарым өзені-Үлкен Нарын ауылында
Күршім ауданы: Күршім ауылындағы Күршім өзені, Қара Ертіс өзені-Боран ауылында, Бұқтырма су қоймасы-Құйған, Қайыңды, Алғабас ауылында. Зайсан көлі-Ақсуат ауылы, Жолнысау, Аманат
Тарбағатай ауданы: Тұғыл ауылындағы Зайсан көлі, Қандысу өзені-Ақжар ауылында
Ұлан ауданы: Древсянка өзеніндегі су қоймасы-Каменка ауылынан 9 км төмен, Крупа өзеніндегі су қоймасы-Привольное ауылынан солтүстік-батысқа қарай 1,5 км, Қарасу өзеніндегі су қоймасы Привлольное ауылынан 7 км жоғары, Митрофановка ауылынан 2 км жоғары, Жартас өзеніндегі су қоймасы гагрино ауылынан оңтүстікке қарай 3,5 км, Ұлан өзеніндегі су қоймасы – Жаңұзақ ауылынан 15 км жоғары, Айыртау ауылынан 3 км жоғары, Ұлан өзеніндегі Алибастр су қоймасы, Айыртау ауылынан 7 км төмен, Бестерек ауылынан оңтүстікке қарай 4,5 км Колбала өзеніндегі су қоймасы, с. оңтүстігінен 7 км жоғары Маймекен өзеніндегі су қоймасы. Каменка, Тугулька өзеніндегі су қоймасы Тройницкое селосынан оңтүстік-батысқа қарай 5 км, Песчанка өзеніндегі су қоймасы Таврикое селосынан оңтүстікке қарай 4 км, Аблакентка өзеніндегі су қоймасы, Мамай батыр селосынан солтүстікке қарай 3,5 км, Тайынты өзеніндегі су қоймасы төменгі Тайынты ауылынан 0,2 км жоғары, Манат селосындағы Бұқтырма су қоймасы, Төменгі тайынты су қоймасы төменгі Тайнты ауылы, Жоғарғы Тайнты ауылындағы Шыбындыкөл көлі, Алғабас ауылындағы Сібе және Садыркөл көлдері, Алғабас ауылындағы Төртқара көлі, Алғабас ауылындағы Шалқар көлі, Алғабас ауылындағы Қоржынкөл көлі, Гагарино ауылындағы Дубығалы көлі
Шемонаиха ауданы: Уба өзені-Усть-Таловка кенті, Верх-Уба ауылы, Убинка ауылы, Камышенка ауылы, Волчанка ауылы, Болшая речка ауылы.